Las nie potrzebuje człowieka, by przetrwać. To zdanie stanowi myśl przewodnią wyjątkowej wystawy „Drugie życie drzew”, przygotowanej przez społeczność Inicjatywy Las Wokół Miast. Ekspozycję można oglądać na placu Wojska Polskiego w Bielsku-Białej, gdzie zaprasza do refleksji nad rolą drzew – także tych starych i obumierających – w naturalnym cyklu życia lasu.

Las, który sam potrafi o siebie zadbać

Kuratorzy wystawy zwracają uwagę na naturalny rytm i wewnętrzną logikę przyrody. Las, postrzegany przez przyrodników jako złożony i samoregulujący się ekosystem, nie potrzebuje nieustannej ingerencji człowieka. Każdy jego element – również drzewa martwe czy zamierające – ma swoje miejsce i istotne znaczenie.

Paradoksalnie to właśnie sędziwe, rozpadające się pnie często stają się kolebką nowego życia. Są domem i źródłem pożywienia dla setek gatunków owadów, grzybów, ptaków i ssaków. To dzięki nim las zachowuje swoją bioróżnorodność, a jego naturalny cykl odnowy trwa nieprzerwanie.

Czas zamiast pośpiechu

Inspiracją dla wystawy była książka naukowa „Drugie życie drzewa”, przypominająca, że w przyrodzie najważniejszym zasobem jest czas. Drzewa potrzebują go, aby rosnąć, dojrzewać, komunikować się ze sobą i w sposób samorzutny wspierać rozwój całego ekosystemu. Lasu nie da się zaplanować w tabelach gospodarczych – rozwija się według własnych zasad, a człowiek może co najwyżej je zrozumieć i uszanować.

– Chcemy zachęcić do innego, głębszego spojrzenia na las – podkreśla koordynatorka projektu Renata Lejawka. – Martwe drzewo to nie strata, lecz nieodzowny element cyklu życia lasu. Las nie wymaga naszej kontroli, lecz zrozumienia i szacunku dla naturalnych procesów – dodaje.

Zdjęcia, które opowiadają historię przyrody

Ekspozycja ma nie tylko wartość edukacyjną, ale również artystyczną. Twórcy zaprosili do współpracy fotografów, przyrodników i pasjonatów leśnych wędrówek, którzy uchwycili na zdjęciach piękno lasów naturalnych oraz rolę, jaką pełnią w nich stare i martwe drzewa.

Wśród autorów zdjęć znaleźli się m.in.:

• prof. Zbigniew Wilczek,

• dr Mariusz Wierzgoń,

• znany dziennikarz i fotograf przyrodniczy Adam Wajrak,

• oraz liczne grono fotografów związanych z beskidzkimi lasami.

Ich prace ukazują zarówno majestat potężnych, wiekowych drzew, jak i subtelną urodę detali: grzybów, mchów, rozkładających się pni czy mikroskopijnych form życia, które dzięki martwemu drewnu mogą się rozwijać.

Zmiana spojrzenia na las

Wystawa „Drugie życie drzew” zachęca, by odejść od myślenia o lesie wyłącznie w kategoriach gospodarczych. Las to nie tylko źródło surowca, lecz przede wszystkim wartość ekologiczna, społeczna i emocjonalna – przestrzeń, która daje ukojenie, inspiruje i uczy pokory wobec sił natury.

Projekt powstał dzięki współpracy wielu osób:

• koordynacja: Renata Lejawka

• dobór zdjęć i treści: Jacek Zachara

• projekt graficzny: Zuzanna Wawrzeńczyk Żanna

Autorzy zdjęć: Janusz Banaś, Michał Grzywa, Marcin Karetta, Renata Lejawka, Ola Liana, Wojciech Mikler, Adrian Spuła, Adam Wajrak, Mariusz Wierzgoń, Zbigniew Wilczek, Mirosław Wiśniewski, Jacek Zachara.